ئەم وەرگێڕانە هێشتا لەلایەن مرۆڤەوە پشکنینی بۆ نەکراوە
بە یارمەتی وەرگێڕانی ئۆتۆماتیکی دروستکراوە. بۆ هەر شتێک کە کاری لەسەر دەکەیت، وەشانە ئینگلیزییەکە بخوێنەوە.
چۆن بانگەوازێکی کراوە بۆ بەڵگە و یەک ناونیشانی ئیمەیڵ 1,050 حاڵەتی تۆمارکراوی خنکاندنی ناوەڕۆکی بەرهەم هێنا
چاودێری ئۆتۆماتیکی مێتا ناوەڕۆکی فەلەستینی بە شێوەیەکی بەربڵاو خنکاند. ئەو بەشەی ئۆفیسێکی پێنج کەسی دەتوانێت کۆپی بکات تەکنەلۆژیا نییە، بەڵکو ئەو ڕێبازەیە کە بەهۆیەوە Human Rights Watch سندوقی نامەیەکی کردە ئەنجامێک.
کۆمپانیای مێتا
جیهانی
2021–20246 خولەک
- تۆمارکردن و چاودێری
- پەیوەندی و کەمپین
- چاودێری هەواڵ و سۆشیال میدیا بە شێوەیەکی فراوان
- نووسینی ڕاپۆرت و کەرەستەی داکۆکیکاری
چی ڕوویدا
لە نێوان تشرینی یەکەم و تشرینی دووەمی 2023، Human Rights Watch بانگەوازێکی کراوەی بۆ بەڵگە بە ئینگلیزی و عەرەبی و عیبری لە هەژمارەکانی خۆیەوە لەسەر Instagram و X و TikTok ڕاگەیاند، و داوای لەو کەسانە کرد کە پۆستەکانیان سڕدراونەتەوە یان شاردراونەتەوە وردەکارییەکان بە ئیمەیڵ بنێرن. 1,285 پێشکەشکراوی پێداچوونەوە، 1,050 ی بڵاوکردەوە، و لە شەش نەریتی دووبارەبووەوەدا پۆلێنی کردن، کە هەریەکەیان لانیکەم سەد جار دەرکەوتبوون. لە زیاتر لە 300 حاڵەتدا خودی میکانیزمی تانە تێکچوو، بۆیە کەسەکە نەیتوانی هیچ شتێک ڕەت بکاتەوە.
کۆتا قسەی لەسەر ئۆتۆماتیک:
پشتبەستنی مێتا بە ئۆتۆماتیک لە چاودێری ناوەڕۆکدا فاکتەرێکی گرنگە لە جێبەجێکردنی هەڵەی سیاسەتەکانی، کە بووەتە هۆی سڕینەوەی ناوەڕۆکی نا پێشێلکار لە پشتیوانی فەلەستین لەسەر Instagram و Facebook.
بە جیاوازیش، دەستەی چاودێری خودی مێتا پێداچوونەوەی بەوە کرد کە کۆمپانیاکە چۆن مامەڵەی لەگەڵ وشە عەرەبییەکەی «shaheed» کردووە، وشەیەک کە لە عەرەبیی ئاساییدا یادکردنەوە و ڕۆژنامەوانی و بەکارهێنانی ئایینی و ڕاپۆرتکردنی توندوتیژی دەگرێتەوە. مێتا وەک ستایشی کەسانی دیاریکراو مامەڵەی لەگەڵ دەکرد بەبێ سەرنجدان بە پێکهاتەکە. لە ئازاری 2024 دەستەکە بڕیاریدا کە ئەمە سانسۆرێکی بەربڵاو و نەپێویستی بەسەر عەرەبیزمانان و کۆمەڵگا موسڵمانەکاندا هێناوە، و فەرمانی بە مێتا کرد تەنها کاتێک ئەم جۆرە پۆستانە بسڕێتەوە کە نیشانەی توندوتیژی لەگەڵدا بێت. لە ئەیلوولی 2022 کۆمپانیای BSR، کە خودی مێتا ڕاسپاردبووی، گەیشتبووە ئەو ئەنجامەی کە ڕەفتاری مێتا لە 2021 کاریگەرییەکی نەرێنی لەسەر مافی فەلەستینییەکان بۆ ئازادی دەربڕین هەبووە.
ئەو بەشەی ئۆتۆماتیک چی نیشان دەدات، و چی نا
پۆلێنکەرێک کە سەرەکی لەسەر ئینگلیزی ڕاهێنراوە، جێبەجێکراو بەسەر عەرەبیدا بەبێ وەبەرهێنانی هاوتا، زیادەڕۆیانە قسەی عەرەبیی ڕەوا دەسڕێتەوە. و کاتێک ڕێگای تانەش ئۆتۆماتیکە، هەڵەکە هیچ ڕێگایەکی ڕاستکردنەوەی نییە. ئەمە واتای ئەو زیاتر لە سێ سەد تانە تێکچووەیە.
ئۆتۆماتیک یەکێکە لە چوار هۆکار کە Human Rights Watch ناویان دەبات، نەک هۆکارەکە، و کەس لە دەرەوەی مێتا نازانێت کام پۆلێنکەر لەسەر ئەم ناوەڕۆکە کاردەکات.
ئەو ڕێبازەی ئۆفیسێکی پێنج کەسی دەتوانێت کۆپی بکات
یەک ناونیشانی ئیمەیڵ و خشتەیەکی داتا.
- یەک زیانی تەسک هەڵبژێرە کە بتوانیت لە یەک ڕستەدا وەسفی بکەیت، تاکو پێشکەشکراوەکان بەراوردکراو بن. «پۆستەکەت لەسەر Instagram یان Facebook سڕدراوەتەوە یان شاردراوەتەوە» قەبارەی دروستە.
- بانگەوازێکی کراوە لە هەژمارەکانی خۆتەوە بڵاو بکەرەوە، بە هەموو ئەو زمانانەی کۆمەڵگاکەت بەڕاستی بەکاریان دەهێنێت. Human Rights Watch بە ئینگلیزی و عەرەبی و عیبری بڵاویکردەوە. بۆ بەغدا ئەمە واتای عەرەبی و کوردیی سۆرانی و ئینگلیزییە.
- یەک ناونیشانی ئیمەیڵی وەرگرتنی تایبەت دابنێ. بێ دروستکەری فۆرم، بێ بنکەی داتا، بێ ئەندازیار.
- خانە داواکراوەکان پێشوەخت بڵاو بکەرەوە. ئەم لیستە نزیک لە وشە بە وشە کۆپی بکە، بەنرخترین بەشی ڕێبازەکەیە: وێنەی شاشەی ناوەڕۆکە ڕەسەنەکە؛ پلاتفۆرمەکە؛ بەروار و وڵاتی بڵاوکردنەوە؛ شێوەی ئەو خنکاندنەی ڕوویداوە؛ ئاگادارکردنەوەی پلاتفۆرمەکە ئەگەر هەبوو؛ ژمارەکانی کارلێکی پێشوو ئەگەر گومانت لە دابەزاندنی بێدەنگە؛ ناونیشانی هەژمارەکە؛ و دۆخی هەر تانەیەک.
- بەرواری داخستن دیاری بکە و بە ئاشکرا ڕایبگەیەنە.
- پێش ژماردن پشتڕاستی بکەرەوە. Human Rights Watch هەر بانگەشەیەکی بە وێنەکانی شاشە، و پێشینەی ناو ئیمەیڵەکە، و زانیاری بەردەستی گشتی هەڵسەنگاند. ئەوەی ناتوانیت پشتگیری بکەیت لایبدە، و بڵاو بکەرەوە چەندت لادا. پێداچوونەوەی 1,285 و بڵاوکردنەوەی 1,050 ئەوەیە کە 1,050 ـەکە باوەڕپێکراو دەکات.
- حاڵەتە پشتڕاستکراوەکان لە چەند نەریتێکی دووبارەبووەوەی ناوداردا پۆلێن بکە و ڕاپۆرتی دووبارەبوونەوەی هەریەکەیان بکە. شەش نەریت، هەریەکەیان لانیکەم سەد جار، ئەوەیە کە سندوقی نامەی کردە ئەنجامێک.
- سنووری نموونەکەت لە خودی ڕاپۆرتەکەدا بنووسە، پێش ئەوەی ڕەخنەگرێک بینووسێت. Human Rights Watch نووسی کە دابەشبوونی حاڵەتەکان بە پێویست دابەشبوونی گشتیی سانسۆر نانوێنێت. ئەو ڕستەیە هیچت لێ ناکات و ئاسانترین هێرش لەسەر کارەکەت لادەبات.
- پێش بڵاوکردنەوە بۆ کۆمپانیاکە بنووسە، و کاتێک دیاری بکە. Human Rights Watch لە 15ی تشرینی دووەمی 2023 بۆ مێتای نووسی و لە 21ی کانوونی یەکەم بڵاویکردەوە.
- ژمارەی نەریتەکان بگۆڕە بۆ داواکاری دیاریکراو و پشکنینکراو. داواکاری ناڕوون پشتگوێ دەخرێت. Human Rights Watch داوای ئاشکراکردنی ئەو پۆلێنکەرانەی بەکاردەهێنرێن و ڕێژەی هەڵەیانی کرد، و داوای بوونی مرۆڤێکی لە سووڕەکەدا کە چاودێرییەکی واتادار بەسەر ئەو بڕیارانەدا بکات کە سیستەمە ئۆتۆماتیکەکان دەیاندەن.
ئەو وەشانەی بۆ مانەوە دروستکراوە
Human Rights Watch کەمپینێکی یەک جارەی کرد. چاودێرخانەی فەلەستینیی پێشێلکاری مافە دیجیتاڵییەکانی حەملە بنکەیەکی وەرگرتنی هەمیشەییە، کە وای کرد 3,520 حاڵەت لە نێوان 2021 و 2025 کۆبکاتەوە و بەدواداچوونی 2,800 تانە بکات. بەڕێوەبردنی ناوچەیی، هەمیشەیی، بچووک: نموونەی واقیعی بۆ بەغدا. سەرەتا کەمپینە یەک جارەکە بکە بۆ فێربوونی خانەکان و قەبارەکە، و بنکەی وەرگرتنی هەمیشەیی تەنها کاتێک دروست بکە کە پێشکەشکراوەکان بەردەوام بن.
ئەو ئامرازانەی سەرچاوەکان ناویان دەبەن
سەرچاوەکان ناوی هیچ ئامرازێک نابەن لەم حاڵەتەدا. ئێمەش هیچمان مەزەندە نەکردووە، و نابێت هیچ کەسێکیش کە چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە مەزەندە بکات.
ئەوەی کە ناڵێین
هەرچی لە سەرەوە هاتووە سنووردارە بەوەی کە سەرچاوەکانی بەڕاستی دەیسەلمێنن. ئەمەش ئەو بەشەیە کە نایسەلمێنن.
ئەو 1,050 حاڵەتەی Human Rights Watch نیشانی نادەن کە ناوەڕۆکی عەرەبی زیادەڕۆیانە سڕدراوەتەوە. ئەو کۆمەڵەیە سەرەکی بە ئینگلیزی بوو، تەنها 27 حاڵەتی نائینگلیزی تێدابوو. بەڵگە تایبەتەکانی عەرەبی لەم پەڕەیەدا لە دەستەی چاودێری و کۆمپانیای BSR و Access Now ـەوە دێن.
نموونەکە نوێنەرایەتی ناکات، و Human Rights Watch دوو جار لە ڕاپۆرتەکەی خۆیدا ئەوە دەڵێت. نموونەیەکی خۆهەڵبژێردراوە، و 1,049 لە 1,050 لایەنگری فەلەستین بوون بەهۆی ئەوەی کێ وەڵامی بانگەوازەکەی دایەوە.
زیرەکی دەستکرد بەتەنها ئەمەی نەکردووە. Human Rights Watch ئۆتۆماتیک وەک یەکێک لە چوار فاکتەر ناودەبات، لەگەڵ خودی سیاسەتی ڕێکخراوە مەترسیدارەکان، و ئەو دەرچوونە ناڕوونانەی بەهای هەواڵی، و ملکەچبوون بۆ داواکاری سڕینەوەی حکومی.
بڕیاری دەستەی چاودێری دەربارەی وشەی عەرەبی «shaheed» ئەنجامێکە دەربارەی یاسایەکی سیاسەتی نووسراو، نەک دەربارەی ئۆتۆماتیک. ڕاگەیەندراوی بڵاوکراوەی دەستەکە باسی سیستەمی ئۆتۆماتیک ناکات.
هیچ پۆلێنکەرێکی ناودار نازانرێت کە بەسەر ناوەڕۆکی عەرەبیی پەیوەست بە فەلەستیندا جێبەجێ بکرێت. Human Rights Watch داوا لە مێتا دەکات ئاشکرای بکات کام پۆلێنکەر کاردەخات، واتە کەس لە دەرەوەی مێتا نازانێت.
قەبارەی سڕینەوەکان بە سەربەخۆیی ناتوانرێت پشکنین بکرێت. ژمارەکانی «shaheed» پشتیان بە ئاشکراکردنەکانی خودی مێتا بۆ دەستەی خۆی بەستووە.
نەمانتوانی ئەو قسەیە پشتڕاست بکەینەوە کە مێتا داواکارییەکانی ئۆتۆماتیکی ڕەتکردووەتەوە، بۆیە ئەوە ناڵێین.
ئەمە چیرۆکێک نییە کۆتاییەکی هەبێت. داتاکانی حەملە کە تا 2025 درێژ دەبنەوە نیشانی دەدەن کە نەریتەکە دوای هەردوو ڕاپۆرتی Human Rights Watch و بڕیاری دەستەکە بەردەوامە.